Smog alarm na Mazowszu: ostrzeżenia dla Radomia i Warszawy, ponad 3,5 mln osób zagrożonych

W środę 20 stycznia mieszkańcy części województwa mazowieckiego muszą liczyć się z pogorszeniem jakości powietrza. Jak informują służby środowiskowe, prognozowane stężenia pyłu PM10 mogą w ciągu dnia przekroczyć najpierw dopuszczalną średnią dobową, a następnie – w szerszym obszarze – poziom informowania.

Najbardziej dotknięte obszary i okresy zagrożenia

Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego oraz Departament Monitoringu Środowiska Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska ostrzegają, że pierwsze ryzyko przekroczenia progu 50 µg/m3 występuje w powiecie radomskim w godzinach od 07:00 do 24:00 20 stycznia 2026 r. Na tym terenie mieszka około 151,4 tys. osób.

Później, od 09:00 do 24:00 tego samego dnia, obowiązuje podwyższone zagrożenie sięgające progu informowania 100 µg/m3. Prognoza obejmuje wówczas znacznie większy obszar — między innymi Radom, Warszawę oraz powiaty: szydłowiecki, białobrzeski, grójecki, piaseczyński, warszawski zachodni, otwocki, wołomiński, legionowski, pułtuski, ciechanowski i pruszkowski. Łącznie na tym terenie żyje około 3,5827 mln osób.

Przyczyny i mechanizm pogorszenia

Specjaliści wskazują dwie główne przyczyny: niekorzystne warunki meteorologiczne, które ograniczają rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń, oraz zwiększoną emisję z sektora bytowo-komunalnego związany z ogrzewaniem w sezonie zimowym. W praktyce oznacza to, że pył i dymy z domowych palenisk utrzymują się w warstwie przygruntowej przez dłużej niż zwykle, podnosząc stężenia PM10.

Grupy najbardziej narażone i możliwe skutki zdrowotne

Ostrzeżenie zwraca uwagę szczególnie na osoby wrażliwe: dzieci i młodzież poniżej 25. roku życia, osoby starsze, kobiety w ciąży, a także pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego i krążenia oraz osoby z rozpoznaniem nowotworowym. W przypadku przekroczeń na poziomie informowania możliwe jest nasilenie objawów, takich jak kaszel, duszność, świsty czy bóle w klatce piersiowej, a także zwiększone ryzyko infekcji dróg oddechowych.

Praktyczne zalecenia dla mieszkańców

Służby radzą ograniczyć narażenie poprzez proste działania domowe i organizacyjne. Poniżej najważniejsze zalecenia:

• Ogranicz wietrzenie pomieszczeń, zwłaszcza w godzinach prognozowanych najwyższych stężeń.
• Unikaj palenia w kominkach oraz używania źródeł spalania paliw stałych jako dodatkowego ogrzewania.
• Redukuj intensywny wysiłek fizyczny na zewnątrz — dotyczy to szczególnie osób wrażliwych.
• Osoby z astmą i innymi chorobami układu oddechowego powinny mieć pod ręką leki i stosować się do zaleceń lekarza.
• W razie nasilenia objawów skontaktuj się z lekarzem lub pogotowiem.

Dla opiekunów i placówek szkolnych

W komunikacie podkreślono konieczność edukacji uczniów oraz zwiększonego nadzoru nad osobami przewlekle chorymi i niepełnosprawnymi. Szkoły i opiekunowie powinni ograniczyć zajęcia na świeżym powietrzu w dniach z wysokimi stężeniami PM10.

Działania krótkoterminowe i kontrole

W Planie Działań Krótkoterminowych Sejmiku Województwa przewidziano zestaw kroków, które mają ograniczyć emisję i pylenie w czasie przekroczeń. Wśród nich znajdują się:

1. kontrole palenisk domowych i egzekwowanie zakazu spalania odpadów przez gminy oraz uprawnione służby,
2. spryskiwanie pryzm materiałów sypkich na otwartym terenie w celu ograniczenia pylenia,
3. zawieszenie prac budowlanych powodujących emisję powierzchniową w razie konieczności,
4. rekomendacja korzystania z komunikacji publicznej zamiast samochodów indywidualnych oraz kontrole jakości spalin pojazdów.

Kontrole mogą być przeprowadzane przez straż miejską/gminną, policję, inspekcje transportu drogowego oraz delegowanych pracowników gmin.

Gdzie sprawdzać aktualne dane

Mieszkańcom zaleca się bieżące monitorowanie sytuacji na stronach Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Dane pomiarowe są dostępne pod adresem powietrze.gios.gov.pl (current), a prognozy i komunikaty – pod powietrze.gios.gov.pl (airPollution). W komunikacie źródłowym publikacja ostrzeżeń została również przesłana do Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego.

Podstawą prawną wydanych powiadomień są m.in. Ustawa Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenie Ministra Środowiska dotyczące poziomów niektórych substancji w powietrzu. Informacje opracował Departament Monitoringu Środowiska Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska we współpracy z Instytutem Ochrony Środowiska – PIB oraz Urzędem Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego.

Dla osób mieszkających w powiecie radomskim i w miastach objętych ostrzeżeniem najbliższe godziny będą kluczowe — warto śledzić aktualizacje i stosować się do zaleceń, by ograniczyć narażenie na szkodliwe pyły.