Ryzyko przekroczeń PM10 na Mazowszu — alert dla Warszawy i kilkunastu powiatów

W czwartek, 22 stycznia, mieszkańcy części województwa mazowieckiego muszą się liczyć z podwyższonym stężeniem pyłu zawieszonego PM10. Jak informuje Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oraz Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, wydano prognozę ryzyka przekroczenia progów informowania i dopuszczalnego stężenia na dobę. Ostrzeżenia obowiązują od godz. 08:00 do 24:00 tego dnia.

Zakres terytorialny i liczba osób narażonych

Prognoza obejmuje kilkanaście powiatów oraz m.st. Warszawę. Według przekazanych danych ryzyko przekroczenia progu informowania (100 µg/m3) dotyczy m.in. powiatów: radom, radomski, białobrzeski, grójecki, piaseczyński, legionowski, ciechanowski, pułtuski, żyrardowski, siedlecki, grodziski oraz Warszawy. Na tym obszarze mieszka łącznie około 3,16 mln osób.

Dodatkowo wydano ostrzeżenie o możliwości przekroczenia poziomu dopuszczalnego (50 µg/m3) dla powiatu radomskiego — tam zagrożenie dotyczy około 151,4 tys. mieszkańców.

Przyczyny pogorszenia jakości powietrza

W komunikacie wskazano trzy główne źródła zwiększonego stężenia pyłu PM10: emisję ze źródeł bytowo-komunalnych w okresie grzewczym (m.in. ogrzewanie domów), sprzyjające warunki meteorologiczne utrudniające rozprzestrzenianie zanieczyszczeń oraz nasilony ruch pojazdów w centralnych częściach miast. Takie połączenie czynników w krótkim czasie może doprowadzić do przekroczeń zarówno progów informowania, jak i dopuszczalnych wartości dobowych.

Grupy najbardziej narażone i możliwe dolegliwości

W komunikacie podkreślono, że szczególnie wrażliwe na obniżoną jakość powietrza są dzieci i młodzież, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz pacjenci z przewlekłymi chorobami układu oddechowego i krążenia. Osoby z rozpoznaną chorobą nowotworową oraz rekonwalescenci także są wymienione jako grupy podwyższonego ryzyka. Wzrost stężeń PM10 może powodować nasilenie kaszlu, duszność, uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, a u zdrowych osób przejściowe podrażnienie oczu lub gardła.

Co robią władze i służby

W ramach krótkoterminowych działań określonych przez Sejmik Województwa zapowiedziano kontrole przestrzegania przepisów antysmogowych, w tym sprawdzanie palenisk domowych i zakazu spalania odpadów. Kontrole drogowe pod kątem emisji spalin mają prowadzić Policja oraz Inspekcja Transportu Drogowego. Lokalne służby miejskie i gminne będą nadzorować czystość przy wyjazdach z placów budów, a w uzasadnionych przypadkach zalecane jest wstrzymanie prac budowlanych powodujących pylenie.

W komunikacie wymieniono także rekomendacje organizacyjne: ograniczenia użycia dodatkowych źródeł spalania paliw stałych, zraszanie pryzm materiałów sypkich na otwartej przestrzeni oraz zachęcanie do korzystania z transportu publicznego zamiast samochodów osobowych.

Praktyczne zalecenia dla mieszkańców

W związku z prognozowanymi przekroczeniami należy podjąć konkretne kroki, zwłaszcza jeśli należysz do grup wrażliwych. Zalecenia ogólne i dla osób szczególnie narażonych obejmują:

• Ograniczenie wietrzenia pomieszczeń — wietrz krócej i wybieraj godziny o niższym natężeniu ruchu.
• Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego na zewnątrz, zwłaszcza przy wystąpieniu objawów (kaszel, pieczenie oczu, ból gardła).
• Nie używaj dodatkowych źródeł spalania paliw stałych — nie pal odpadów, liści ani nie uruchamiaj awaryjnych pieców.
• Dla osób z astmą i chorobami przewlekłymi: stosuj regularnie przepisane leki i miej je pod ręką; w razie pogorszenia skontaktuj się z lekarzem.
• Śledź bieżące pomiary i prognozy jakości powietrza na stronach monitoringu: aktualne pomiary oraz prognozy.

Co zrobić, gdy wystąpią objawy

Jeżeli objawy ze strony układu oddechowego lub krążenia nasilą się (silna duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenia), zalecana jest niezwłoczna konsultacja medyczna. W mniej groźnych przypadkach skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub farmaceutą w celu korekty leczenia doraźnego.

Podstawa prawna i źródła danych

Powiadomienie zostało wydane rano 22 stycznia 2026 r. i powołuje się na rozporządzenie Ministra Środowiska z 24 sierpnia 2012 r. oraz ustawę Prawo ochrony środowiska. Dane bazują na systemie monitoringu jakości powietrza prowadzonego przez Państwowy Monitoring Środowiska Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Informacje o prognozach i aktualnych pomiarach są dostępne publicznie — mieszkańcy powinni korzystać z oficjalnych komunikatów służb i stron monitoringu, aby na bieżąco oceniać ryzyko i podejmować odpowiednie środki ostrożności.